Monday, March 10, 2014

174 SrI kALahastISvara Satakam

174 SrI kALahastISvara Satakam, శ్రీ కాళహస్తీశ్వర శతకం, श्री काळह्स्तीश्वर शतकं

Topics for discussion, చర్చనీయాంశాలు, चर्चा विषय, Sri Kalahastisvara Satakam, శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకం, श्रीकाळह्स्तीश्वर शतकं

శ్రీ కాళహస్తీశ్వర శతకము


|శార్దూలము| SArdUlam
శ్రీ విద్యుత్కవితా జవంజన మహా జీమూత పాపాంబుధా
రా వేగంబున మన్మనోబ్జ సముదీర్ణత్వంబు గోల్పోయితిన్
దేవా ! మీ కరుణా శరత్సమయమింతే చాలు, చిద్భావనా
సేవం దామరతంపరై మనియెదన్ శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా ! 1


విద్యుత్ కవితా జవం జన మహా జీమూత పాపాంబు ధారా వేగం, అంటే మెరుపుల్లాంటి కవితా శక్తి అనే మేఘాల నుండి కురిసే గాలివాన వేగం. మత్ మనోబ్జ సముదీర్ణత్వంబు కోల్పోయితిన్ అంటే నా మనో సౌందర్యాన్ని కోల్పోయాను. దేవా మీ కరుణా శరత్ సమయ అంటే మీదయ అనే వెన్నెలవేళ. మీదయ ఉంటే చాలు. మీ చిద్భావనా సేవలో తామర తంపరగా నేను మనుగడ సాగిస్తాను. (ఇపుడు తామర తంపరకు నకారాత్మక విచ్చలవిడి పెరుగుదల అనే అర్ధం వచ్చింది. నాడు మంచి అర్ధమే ఉండి ఉండాలి).

FIRST VERSE IN ROMAN SCRIPT (ENGLISH SCRIPT)


SrI vidyut kavitA javam jana mahA jImUta pApAmbudhA
rA vEgambuna man manObj samudIrNatvambu kOlpOyitin
dEvA ! mI karuNa Sarat samayam intE cAlu, cit bhAvanA
sEvam tAmara tamparai maniyedan, SrI kALahastISvarA !

ENGLISH GIST


This is the opening verse of great poet DhUrjaTi's kALahasti Satakam, a book of 100 verses in praise of Lord kALahastISwara, the deity situated at SrIkALahasti in Chittoor District, Andhra Pradesh. DhUrjaTi, according to historians, was believed to have lived in the later half of 15th Century and the first half of 16th Century. He was one of the eight great elephant poets (ashTa diggajams) in the court of Sri krishNa dEva rAya, regarded as the greatest of the Vijayanagara kings. This first verse starts with the word 'Shri' which literally means Goddess Lakshmi, the bestower of wealth to humans. It is a custom for poets in Telugu language to start their books with 'Shri'. SArdUlam is the meter used for writing this verse. It literally means a tiger. SArdoolam verses sometimes have lyrical ferociousness of running flow, which resembles the run of a tiger.

Gist of this first verse: vidyut kavitA javam jana mahA jImUta papAmbu dhArA. means: vidyut is lightning. kavita is poetry. javam is strong energy of great speed. janA is born. mahA is great. jImUtams are clouds. pApams are sins. ambu is water. dhArA is water flowing at great speed.

observation: Exuberance of poetic power in a poet's mind is like lightning. When it strikes with immense power and velocity, great clouds are born. From these great clouds great waterfalls and waterflows emerge. DhUrjaTi considered these poetic waterfalls as sins, because they dislocated his mental balance.

manObja samudIrNatvambu kOlpOyitin means: mana is mind. abja is lotus. samudIrNatvam is mental balance and composure. kolpOyitin = I lost. dEvA is a call to the God kALahastIsvara.

mI karuNa Sarat samayam intE cAlu means: mI is your. karuNa is compassion. Sarat is moonlight. samayam is time. intE is alone and only. cAlu is enough.

cid bhAvanA sEvan tAmara tamparai maniyedan means: cid is dynamism. bhAvana is idea and thought. sEvan = in the service. tAmara is lotus. tampara = expansion like lotus plant. maniyedan = I shall survive and last. The poet wants to survive with the moonlit time of compassion to him, extended by Lord kALahastisvara.

श्री काळ ह्स्तीश्वर शतकं


छंद: शार्दूल वृत्त.

श्री विद्युत् कविता जवंजन महा जीमूत पापांबु धा
रा वॆगंबुन मन्मनोब्ज समुदीर्णत्वंबु गोल्पोयितिन्.
देवा, मी करुणा शरत् समयम् इंते चालु, चित भावना
सेवन् तामर तंपरै मनियॆदन्, श्री काळ ह्स्तीश्वरा.

तात्पर्य, भाव, सार

श्री --- मक्डी. काळ --- सर्प, नाग, भूजंग. हस्ती --- गज, हाथी. ऒ काळ ङस्तीश्वरा. यह श्रीकाळहस्ती क्षेत्र देव का नाम. श्री काळ हस्ती आंध्र प्रदेश राज्य मे, चितूर जिले मे, तिरुपती तिरुमल बालाजी मंदिर से अंदाजा 30 किलोमीटर् दूरी है. धूर्जटी महाकवि इस शतक मे श्र काळहस्तीश्वर महादेव को प्रार्धन कर रहा था.

'श्री' इस पद का दूस्रा अर्ध, मतलव --- मंगळकार. तॆलुगु भाषा मे एक परंपरा. परिपाटी. रिवाज था. एक पुस्तक या काव्य शुरू करने के अवसर पर, उन दिनों मे कवी, पहले पद्य के प्रथम अक्षर ''श्री'' रखते थे.

यहाँ महाकवी धूर्जटी ने चिंताक्रांत होकर् विलापित , शोकित् हो रहा है. कविता बनाने का तीव्र इछ्चा को, महा कवी एक बिजली, एक जीमूत, बादल, मेघ् से समान कहते है. उस से गिरने वाले पानी को पाप अंबु (पानी बिंदु) कहते है. उस धारा, प्रवाह के वॆग्, जोर से महाकवी सोचते है कि अपना मनो धैर्य, दिलेरी, साहस पतन हो गया.
इसी लिये श्रीकाळह्स्तीश्व महादेव को प्रारधना कर रहे है कि ''सिर्फ, मुझे आप का करुणा, दया का समय, अवसर् पर्याप्त और उचित होगा.''
इस पद्य को आखरी पाद में महाकवी धूर्जटी. एक उपमा अलंकार (simile figure of speech) प्रयुक्त किया. ''तामर तंपर मनियॆदन ''. मनयॆदन् ---जीवित रहता हूँ, बना रहता हूँ. तामर --- पद्म, कमल, पंकज, नीरज. तामर तंपर --- जैसा कमल जल मे विस्त्रत् होते वैसा मै बना रहता हूँ.

|శార్దూలము|
వాణీవల్లభ దుర్లభంబగు భవద్వారంబు నన్ నిల్చి, ని
ర్వాణశ్రీ చెఱపట్ట చూచిన విచారద్రోహమో, నిత్య క
ళ్యాణ క్రీడలబాసి, దుర్దశలపాలై, రాజలోకాధమ
శ్రేణీ ద్వారము దూరజేసి దిపుడో శ్రీ కాళహస్తీశ్వరా ! 2

బ్రహ్మకే (వాణీవల్లభుడు) చేరటానికి కష్టమైన నీ ద్వారమందు నిలబడి మోక్షలక్ష్మిని చెర పట్టటం అనే పాపానికి కాబోలు నాకు నిత్యకల్యాణ క్రీడల పోగొట్టుకొని, దుర్మార్గులైన రాజుల కోటల గేట్లలోకి దూరే శిక్ష నాకు పడిందా, ఓ కాళహస్తీశ్వరా?

Verse in English script

vANI vallabha durlabhambagu bhava dvArambu nan nilci, ni
rvANaSri cerapaTTa cUcina vicAra drOhamO nitya ka
lyANa krIDala bAsi, durdaSala pAlai, rAja lOkAdhama
SrENI dvAramu dUra jEsi dipuDO, SrI kANhastISvarA.

English Gist

Oh kALahastIsvarA (addressing the God at SrikALahasti)! For the crime of attempting to assault the Goddess of Liberation at thy door steps which are difficult to reach even for Creator (called brahma), I seem to get the punishment now, in the form of waiting at the door steps of wicked kings (rAja lOkAdhama).

हिन्दी


वाणी वल्लभ दुर्लभंबगु भव द्वारंबु नन् निल्चि, नि
र्वाणश्री चॆरपट्ट चूचिन विचार द्रोहमो, नित्य क
ल्याण क्रीडल बासि, दुर्दशल पालै राजलोकाधम
श्रेणी द्वारमु दूर चेसि दिपुडो श्री काळहस्तीश्वरा.

तात्पर्य, भाव, सार

मै एक अपराध किया होगा. जब मै आप के द्वार के सामने खडा था मै मोक्ष लक्ष्मी पर इमला करने के लिये कोशिश किया होगा. इस अपराध कॆ लिये मुझे सजा मिला. दण़ड यह है कि मै राज लोक आधम श्रॆणी के द्वार को सामने प्रतीक्षा करना पडा. |శార్దూలము|
అంతా మిథ్య తలంచి చూచిన, నరుడట్లౌ టెరింగిన్, సదా
కాంత, ల్పుత్రులు, నర్థమున్, తనువు నిక్కంబంచు మోహార్ణవ
భ్రాంతిఁ జెంది చరించుఁ గాని; పరమార్థంబైన నీ యందుఁ దా
జింతాకంతయుఁ జింత నిల్పడుఁ గదా శ్రీ కాళ హస్తీశ్వరా ! 3

ఓ కాళహస్తీశ్వరా, అంతా మాయేనని తెలుసు. తెలిసి కూడ మనిషి ఎప్పుడూ భార్యా, పుత్రులు, డబ్బు, శరీరం నిత్యము, సత్యము అనే మోహ సముద్రం భ్రమ లో పడి తిరుగుతాడు తప్ప, ఆఖరు లక్ష్యమైన నిన్ను చేరటం గురించి చింతాకు అంతైనా (కొంచమైనా) ఆలోచించడు కదా.

3RD VERSE IN ENGLISH SCRIPT



anta midhya talanci cUcina , naruDaTlau Teringin sadA
kAntal putrulun ardhamun tanuvu nikkambamcu mOhArNava
bhrAntin cendi carincu kAni; paramArdhambaina nI yandu tA
cintAkantayu cinta nilpaDu kadA SrI kALahastISvarA.

Every human knows that life in this world is an illusion. In spite of that they think that women, children, wealth and body are eternal and real. They do not concentrate and focus their mind the least little (poet uses the simile of a tamarind leaf which is too miniscule in size) on the ultimate goal of reaching you.

Hindi

अंता मिथ्य तलंचि चूचिनन, नरुडट्लौटन् ऎरिंगि सदा
कांतल् पुत्रुलुन् अर्धमुन् तनुवु निक्कंबंचु मोहार्णव
भ्रांतिन् चॆंदि चरिंचु कानि , परमार्धंबगु नी यंदु ताँ
चिंताकंतयु चिंत निल्पडु कदा श्रीकाळहस्तीश्वरा.

तात्पर्य



ओ काळङस्तीश्वर भगवान्, हर इन्सान जानता है, इस दुनिया मे जीवन एक भ्रम है. उसके बावजूद वे पत्नियों, बच्चों, धन और शरीर को अनन्त और असली सोचते हैं. वे अपने मन को सब से अंतिम परम अर्ध ''आप को पहुँचना'' पर कम से कम एक इमली के पत्ती तरह ध्यान धारण भी नही रखते.

ఇంకా ఉంది. To continue. सशेष.

No comments:

Post a Comment

ఘోరమైన విమర్శలకు కూడ స్వాగతం, జవాబులు ఇవ్వబడతాయి.